Sprzęgło wielotarczowe mokre to zaawansowane technologicznie rozwiązanie stosowane w wielu motocyklach, a także niektórych samochodach i maszynach. Znajduje zastosowanie głównie w pojazdach o dużej mocy, gdzie kluczowa jest nie tylko skuteczność przekazywania momentu obrotowego, ale również odporność na nadmierny wzrost temperatury oraz dłuższy okres eksploatacji. W tym poradniku dowiemy się, jak działa to urządzenie oraz jakie są jego zalety i zastosowania.
Co to jest sprzęgło wielotarczowe mokre?
Sprzęgło wielotarczowe mokre to rodzaj sprzęgła, które składa się z kilku (nawet kilkunastu) cienkich tarcz – stalowych i ciernych – ułożonych naprzemiennie. Całość znajduje się w obudowie zalanej olejem, który pełni funkcję chłodzącą i smarującą. Stąd nazwa „mokre” – ponieważ elementy pracują w środowisku oleju.
W przeciwieństwie do „suchego” sprzęgła (jak np. w większości samochodów osobowych), sprzęgło mokre nie generuje dużego tarcia ani hałasu, a także znacznie lepiej odprowadza ciepło.
Zasada działania sprzęgła wielotarczowego mokrego
Budowa i działanie:
Sprzęgło mokre składa się z dwóch wałków: napędowego (połączonego z silnikiem) i napędzanego (prowadzącego do skrzyni biegów).
Między nimi umieszczone są tarcze: stalowe (bez materiału ciernej) i ciernie (pokryte specjalnym kompozytem). Tarcze te są luźno osadzone na wałkach – jedne na pieste, drugie na tulei.
Gdy kierowca puszczany dźwignię sprzęgła, sprężyny wciskają tarcze do siebie. Im większy nacisk, tym większy moment może zostać przekazany z silnika na koła.
Rola oleju:
Olej spełnia trzy główne funkcje:
Chłodzenie – odprowadza ciepło powstające przy tarciu tarcz.
Smarowanie – zmniejsza zużycie elementów i zapewnia płynne działanie.
Pomoc w przenoszeniu momentu obrotowego – dzięki odpowiedniej lepkości, wspomaga równomierne rozłożenie siły między tarczami.
Działa jako układ tarciowy pod ciśnieniem:
Podczas pracy silnika, wirujące tarcze stalowe i ciernie dociskane są do siebie przez ciśnienie hydrauliczne lub mechaniczne sprężyny.
Powierzchnia kontaktu pomiędzy tarczami decyduje o ilości momentu obrotowego, jaki może zostać przeniesiony bez poślizgu.
Zwiększona powierzchnia tarcia:
Dzięki zastosowaniu wielu tarcz, można uzyskać dużą powierzchnię tarcia przy mniejszych wymiarach całego zespołu.
Pozwala to budować bardziej zwarte i lżejsze konstrukcje sprzęgieł.
Zalety sprzęgła wielotarczowego mokrego
Dłuższy czas życia – dzięki chłodzeniu olejem, tarcze mniej się zużywają.
Większa wytrzymałość termiczna – odprowadzanie ciepła umożliwia pracę nawet pod dużym obciążeniem.
Lżejszy ruch dźwigni sprzęgła – mniejsza siła potrzebna do operowania sprzęgłem.
Możliwość pracy w agresywnych warunkach – np. w motocyklach off-road, rajdowych czy sportowych.
Stabilna charakterystyka działania – brak gwałtownych zmian w przenoszeniu momentu.
Gdzie stosowane jest sprzęgło wielotarczowe mokre?
Najczęściej spotykamy je w:
Motocyklach – szczególnie w modelach sportowych, supersportowych, trailach i enduro.
Samochodach terenowych i sportowych – często w systemach napędu całkowitego (np. Haldex).
Pojazdach wojskowych i ciężarowych maszynach – tam, gdzie liczy się niezawodność i odporność na ekstremalne warunki.
Pojazdach z automatycznymi skrzyniami biegów – jako elementy sterujące przekładniami CVT lub DSG.
Podsumowanie – najważniejsze fakty o sprzęgle wielotarczowym mokrym
✅ Składa się z wielu naprzemiennych tarcz stalowych i ciernych ✅ Pracuje w środowisku oleju , który chłodzi, smaruje i wspomaga przekazywanie momentu ✅ Zapewnia lepsze odprowadzanie ciepła niż sprzęgła suche ✅ Dzięki większej powierzchni tarcia może przenosić większe momenty obrotowe ✅ Umożliwia lżejsze i bardziej precyzyjne operowanie sprzęgłem ✅ Stosowane głównie w motocyklach, pojazdach sportowych i terenowych ✅ Charakteryzuje się dłuższą trwałością i stabilną pracą w różnych warunkach
Jeśli planujesz zakup motocykla lub interesujesz się techniką motoryzacyjną, znajomość działania sprzęgła wielotarczowego mokrego pozwoli Ci lepiej zrozumieć, dlaczego ten typ sprzęgła jest wybierany w zaawansowanych technologicznie pojazdach.
